نقش بازخورد شناختی در اصلاح بدفهمی‌های مفهومی دانش‌آموزان در یادگیری مبتنی بر خطا: مطالعه‌ای در آموزش مشتق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

اداره کل آموزش و پرورش استان البرز

10.48310/rme.2026.23375.1153

چکیده

پیشینه و اهداف: در رویکردهای نوین آموزش ریاضیات، خطا تنها نشانه ضعف یادگیرنده نیست، بلکه می‌تواند فرصتی برای شناسایی شیوه‌های تفکر و اصلاح برداشت‌های نادرست دانش‌آموزان فراهم کند. بازخورد شناختی با جلب توجه دانش‌آموزان به استدلال‌ها و راهبردهای مورد استفاده، زمینه بازنگری در تفکر و اصلاح بدفهمی‌های مفهومی را فراهم می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازخورد شناختی در اصلاح بدفهمی‌های مفهومی دانش‌آموزان در یادگیری مبتنی بر خطا و آموزش مبحث مشتق انجام شد. روش‌ها‌: این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و در قالب یک مداخله آموزشی در سه کلاس پایه دوازدهم رشته علوم تجربی با مشارکت ۵۷ دانش‌آموز انجام شد. برنامه آموزشی طی چهار جلسه ۷۰ دقیقه‌ای در مدت دو هفته اجرا گردید. فعالیت‌ها بر تحلیل پاسخ‌های خطادار، مقایسه راهبردهای حل مسئله و ارائه بازخوردهای شناختی متمرکز بود. داده‌ها از طریق آزمون‌های آموزشی، تحلیل پاسخ‌ها و بررسی الگوهای خطا گردآوری شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بخش قابل توجهی از خطاهای دانش‌آموزان در مبحث مشتق ریشه در بدفهمی‌های مفهومی و کاربرد الگوریتمی قواعد مشتق‌گیری دارد. بیشترین خطاها در موضوعات پیوستگی و مشتق‌پذیری، توابع چندضابطه‌ای، توابع قدرمطلق، قاعده زنجیره‌ای و تمایز میان مشتق صفر و مماس قائم مشاهده شد. همچنین فراوانی خطاها پس از اجرای فعالیت‌های آموزشی در تمامی محورهای مورد بررسی کاهش یافت. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد به‌کارگیری بازخورد شناختی در یادگیری مبتنی بر خطا می‌تواند به اصلاح بدفهمی‌های مفهومی و تقویت یادگیری مفهومی دانش‌آموزان در آموزش مشتق کمک کند.

کلیدواژه‌ها

پژوهش در آموزش ریاضی
دوره 6، شماره 2
تیر 1405
صفحه 39-54

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار