واکاوی تجربه زیسته معلمان از عوامل مؤثر بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان: یک مطالعه پدیدارشناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه تهران

10.48310/rme.2026.24009.1170

چکیده

پیشینه و اهداف: عملکرد ریاضی دانش‌آموزان پدیده‌ای چندبعدی است که از عوامل مختلف فردی، شناختی، عاطفی، آموزشی، خانوادگی و اجتماعی تأثیر می‌پذیرد. با وجود مطالعات متعدد، تجربه زیسته دبیران از عوامل مؤثر بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته دبیران ریاضی از عوامل مؤثر بر عملکرد ریاضی دانش‌آموزان انجام شد. روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی انجام شد. مشارکت‌کنندگان 16 نفر از دبیران ریاضی دوره متوسطه اول بودند که به شیوه هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری و با کدگذاری و تحلیل مضامین بررسی شدند. یافته‌ها: یافته‌ها به زمینه‌های شناختی و مهارت‌های یادگیری دانش‌آموز؛ تجربه انگیزشی و عاطفی یادگیری ریاضی؛ کنش آموزشی و حرفه‌ای دبیر؛ تعاملات انسانی و فضای روانی کلاس ریاضی؛ زمینه خانوادگی و اجتماعی یادگیری ریاضی؛ شرایط سازمانی و ساختاری آموزش ریاضی منجر شد. یافته‌ها نشان داد عملکرد ریاضی حاصل تعامل عوامل فردی، شناختی، عاطفی، آموزشی، خانوادگی و محیطی است. نتیجه‌گیری: بهبود عملکرد ریاضی نیازمند رویکردی جامع و چندسطحی است که در آن تقویت مهارت‌های شناختی و انگیزشی دانش‌آموزان، ارتقای کیفیت تدریس، ایجاد فضای یادگیری حمایتگر، مشارکت خانواده و فراهم‌کردن فرصت‌های عادلانه یادگیری مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها