تحلیل انتقادی نظریه : APOS چارچوبی برای تدوین برنامه درسی در آموزش ریاضیات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه هرمزگان

2 پردیس علوم رفتاری ،گروه علوم تربیتی دانشگاه بیرجند

3 پردیس علوم رفتاری ،دانشکده علوم تربیتی ،دانشگاه بیرجند،ایران

10.48310/rme.2025.20233.1119

چکیده

هدف این پژوهش، تحلیل و تبیین ظرفیت نظریه APOS (عمل، فرآیند، شیء، طرحواره) در طراحی و تدوین برنامه درسی آموزش ریاضی با تأکید بر مفاهیم انتزاعی و ساختارمند است. نظریه APOS، با ریشه‌های عمیق در ساخت‌گرایی پیاژه‌ای و تأکید بر تحول ساختارهای شناختی، چارچوبی فراهم می‌آورد که در آن یادگیری به مثابه فرایند ساخت تدریجی معنا در سطوح شناختی متوالی تحلیل می‌شود. در این مقاله، ضمن تبیین ابعاد نظری APOS، از جدول مقایسه‌ای برای تحلیل تطبیقی آن با سایر مدل‌های رایج تدوین برنامه درسی (محصول‌محور، فرآیندمحور، شایستگی‌محور، مشارکتی و یادگیری متصل) استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهند که APOS در ایجاد درک عمیق مفاهیم، سازمان‌دهی ذهنی پایدار، و طراحی محتوای آموزشی بر مبنای منطق تحولی ذهنی فراگیران، مزایای چشم‌گیری دارد. همچنین، قابلیت ترکیب‌پذیری APOS با الگوهای دیگر، آن را به الگویی ترکیبی و قابل انطباق با نیازهای نوین آموزش ریاضی بدل کرده است. در پایان، چالش‌های اجرایی، فرصت‌های تلفیقی، و پیشنهادهایی برای توسعه پژوهش‌های آینده ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها